গুৱাহাটীত আগমনী বৈঠকত শাৰদীয়া উৎসৱৰ স্মৃতি, ইতিহাস আৰু সংস্কৃতিৰ সমাহাৰ

0

আহিন মাহৰ আগমনত শাৰদীয় উৎসৱৰ আবেশে যেতিয়া চৌপাশ ৰঙীন কৰি তুলিছে, তেনে সময়তে গুৱাহাটীৰ ৰিহাবাৰীত এক বিশেষ আগমনী বৈঠকৰ আয়োজন কৰে সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘কলাসমন্বয়’-এ। পুজোক কেন্দ্ৰ কৰি বাঙালী সমাজৰ অনুভৱ, স্মৃতি, ইতিহাস আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যক কথামালা আৰু সংগীতৰ মাজেৰে জীৱন্ত কৰি তোলা হয় এই ব্যতিক্ৰমী অনুষ্ঠানত।
উৎসৱৰ আগমনী অনুভূতিক কেন্দ্ৰ কৰি আয়োজিত এই সান্ধ্য বৈঠকত দুৰ্গাপূজাৰ বিভিন্ন দিশ সন্দৰ্ভত আলোচনা, স্মৃতিচাৰণ আৰু আগমনী-শাৰদীয় গীতৰ পৰিবেশনে এক বিশেষ পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰে। সাম্প্ৰতিক সময়ত গুৱাহাটীত আগমনীক কেন্দ্ৰ কৰি এনে বহুমাত্ৰিক সাংস্কৃতিক আয়োজন যথেষ্ট দুৰ্লভ বুলিও মত প্ৰকাশ কৰে উপস্থিতসকলে।
অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ সৃষ্টি আৰু চিন্তাধাৰাক আধাৰ কৰি পৰিৱেশ গঢ়ি তোলে সংগীতশিল্পী সন্দীপা চক্ৰৱৰ্তীয়ে। সাহিত্যিক সঞ্জয় গুপ্ত আৰু সুবক্তা মদন গোপাল গোস্বামীয়ে দুৰ্গাপূজাৰ ইতিহাস, ‘সৰ্বজনীন’ আৰু ‘সাৰ্বজনীন’ পূজাৰ ধাৰণাৰ পাৰ্থক্য, অসমত দুৰ্গাপূজাৰ প্ৰচলনৰ কথা আদি বিষয়ত আলোকপাত কৰে। লগতে ৰাজবাড়ীৰ পূজা কেনেদৰে জনসাধাৰণৰ পূজালৈ ৰূপান্তৰিত হ’ল আৰু একক পূজা কেনেকৈ বাৰোৱাৰী ৰূপ লাভ কৰিলে, সেই বিষয়েও বিশদ আলোচনা কৰা হয়।
আলোচনাত পূজাৰ সৈতে জড়িত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিৱৰ্তনৰ ছবিও ফুটাই তোলা হয়। এক সময়ত পূজা সংখ্যা আৰু পূজাৰ গীতে উৎসৱৰ অন্যতম আকৰ্ষণ আছিল যদিও ডিজিটেল যুগত সেই পৰম্পৰাৰ জৌলুস বহু পৰিমাণে ম্লান হৈছে। একেদৰে বজাৰত কিনাকটাৰ ধৰণো সলনি হৈছে। দোকানৰ দরদামৰ ঠাইত এতিয়া স্থান পাইছে অনলাইন বিক্ৰী আৰু ‘বেষ্ট ডিল’ৰ অপেক্ষাই। পূজাৰ ভ্ৰমণ, ভোজন, আড্ডা আৰু প্ৰেমক কেন্দ্ৰ কৰি অতীত আৰু বৰ্তমানৰ অভিজ্ঞতাৰ তুলনামূলক আলোচনা অনুষ্ঠানটোক অধিক আকৰ্ষণীয় কৰি তোলে।
সংগীত পৰ্বত অদিতি দাস আৰু পিয়ালী দেয়ে স্তোত্ৰ আৰু আগমনী গীতেৰে উৎসৱৰ আবহ গঢ়ি তোলে। ইয়াৰ পিছত সুচৰিতা সান্যাল, দেবীপ্ৰিয়া বন্দ্যোপাধ্যায়, পৌলমী দত্ত, দেবলীনা চৌধুৰী আৰু সুশান্ত চৌধুৰীৰ সংগীত পৰিবেশনে অনুষ্ঠানৰ সৌন্দৰ্য বৃদ্ধি কৰে।
অনুৰাধা দাসৰ ৰসাল স্মৃতিচাৰণে উপস্থিত দৰ্শক-শ্ৰোতাসকলক হাঁহিৰে ভৰাই তোলে। এক দুৰ্গামূৰ্তিৰ মূৰ ভাঙি যোৱাৰ পিছত শিৱমূৰ্তিৰ মূৰ সংযোগ কৰি পূজা সফলভাৱে সম্পন্ন কৰাৰ কাহিনীয়ে বিশেষ সঁহাৰি লাভ কৰে। আনহাতে, দেবীপ্ৰিয়া বন্দ্যোপাধ্যায় আৰু কলাসমন্বয়ৰ সভাপতি পাৰ্থসাৰথি বন্দ্যোপাধ্যায়ে হুগলী আৰু কলকাতাৰ বনেদী জমিদাৰবাড়ীৰ ঐতিহ্যবাহী পূজাৰ বিভিন্ন কথা দাঙি ধৰে। অনুষ্ঠানৰ সামৰণি পৰে অনুৰাধা পাত্ৰৰ পৰিচালনাত সমবেত সংগীতেৰে।
সন্ধিয়াটোক পূৰ্ণতা প্ৰদান কৰিবলৈ আয়োজন কৰা হৈছিল বিশেষ ভোজৰো। আয়োজকসকলৰ মতে, আগমনী বৈঠকৰ ক্ৰমশঃ লুপ্তপ্ৰায় হৈ অহা সংস্কৃতিক নতুন প্ৰজন্মৰ ওচৰলৈ পুনৰ জীৱন্ত কৰি তুলিবলৈ কলাসমন্বয়ৰ এই প্ৰয়াস এক উল্লেখযোগ্য পদক্ষেপ। তেওঁলোকৰ বিশ্বাস, এই অনুষ্ঠান আগন্তুক সময়ত সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰত এক পথপ্ৰদৰ্শক উদ্যোগ হিচাপে পৰিগণিত হ’ব।

original bengali release:
আশ্বিনের মাঝামাঝি, পুজোর বাজনা বেজে ওঠার সময় যখন আসন্ন, সেই আবহকে সঙ্গী করেই গুয়াহাটির রেহাবাড়িতে এক অনন্য আগমনী বৈঠকের আয়োজন করল সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘কলাসমন্বয়’। অনুষ্ঠানে পুজোকে ঘিরে বাঙালির আবেগ, স্মৃতি, ইতিহাস ও সংস্কৃতি প্রাণবন্ত হয়ে উঠল কথা ও গানের মাধ্যমে।
শরতে পা পড়লেই আমাদের মনে যে উৎসবের মেজাজ তৈরি হয়, সেই অনুভূতিকেই কেন্দ্র করে সাজানো হয়েছিল এই বিশেষ সন্ধ্যা। বৈঠকী পরিবেশে দুর্গাপূজার নানা দিক নিয়ে আলোচনা, স্মৃতিচারণ চলে। এবং অবশ্যই ছিল আগমনী ও শারদীয় গানের পরিবেশনা। সাম্প্রতিক সময়ে গুয়াহাটিতে আগমনীকে ঘিরে এমন বহুমাত্রিক সাংস্কৃতিক আয়োজন বিরল।
অনুষ্ঠানের আরোহে, রবীন্দ্রনাথকে সামনে রেখে মেজাজ বেঁধে দেন সংযোজনার দায়িত্বে থাকা সঙ্গীতশিল্পী সন্দীপা চক্রবর্তী। সাহিত্যিক সঞ্জয় গুপ্ত ও সুবক্তা মদন গোপাল গোস্বামীর সঙ্গে আলোচনায় উঠে আসে ‘সর্বজনীন’ পুজো বনাম ‘সার্বজনীন’ পুজোর চিরকালীন দ্বন্দ্বের প্রসঙ্গ। উঠে আসে দুর্গাপুজোর ইতিহাস থেকে শুরু করে অসমে দুর্গাপুজো প্রচলনের কাহিনী। রাজার পুজো কী ভাবে প্রজার পুজো হল, একের পুজো কেমন করে বারোয়ারির চেহারা নিল- সে সব মনোজ্ঞ আলোচনায় সমৃদ্ধ হন শ্রোতারা।
পুজো মানেই একসময় ছিল পুজো সংখ্যা আর পুজোর গান- যা গ্রামাফোন-এলপি, ক্যাসেটের যুগ পার করে এখন তার জৌলুস প্রায় হারিয়েছে। পুজোর বাজারও তার চরিত্র বদলেছে। দোকানের দরকষাকষির জায়গায় এখন অনলাইন সেলে চলে ‘সেরা ডিল’-এর অপেক্ষা। বৈঠকে পুজোর ঘোরা, পুজোর খাওয়া, পুজোর আড্ডা, পুজোর প্রেম- এই সবকিছুর একাল-সেকাল নিয়ে গল্পে মাতেন কলাসমন্বয়ের প্রবীণ ও নবীন সদস্যরা।
কথার ফাঁকে স্তোত্রে, গানে পুজোর আবহ গড়ে দেন অদিতি দাস, পিয়ালি দে। এরপর সুচরিতা সান্যাল, দেবীপ্রিয়া বন্দ্যোপাধ্যায়, পৌলমী দত্ত, দেবলীনা চৌধুরি গান অনুষ্ঠানের মালা গেঁথে চলে, যা পূর্ণতা পায় সুশান্ত চৌধুরির পরিবেশনায়। অনুরাধা দাসের সরস স্মৃতিচারণে মাথা ভেঙে যাওয়া দুর্গামূর্তির গলায় শিবের মাথা বসিয়ে পুজো হিট করানোর গল্প যেমন পেটে খিল ধরায়, তেমনই দেবীপ্রিয়া ও কলাসমন্বয়ের সভাপতি পার্থ সারথি বন্দ্যোপাধ্যায়ের মুখে হুগলি ও কলকাতার বনেদি জমিদারবাড়ির পুজোর কথা মন কাড়ে। অনুষ্ঠানের শেষাংশে ছিল, অনুরাধা পাত্রের পরিচালনায় সমবেত সঙ্গীত।
আনন্দসন্ধ্যার ষোলকলা পূর্ণ করতে পুজোর ভুরিভোজেরও আয়োজন ছিল। আয়োজকদের আশা, আগমনী-বৈঠকের লুপ্তপ্রায় সংস্কৃতিতে জিয়নকাঠি ছোঁয়ানো কলাসমন্বয়ের এই প্রয়াস হয়ত সব অর্থেই পথিকৃৎ হয়ে থাকবে।

Leave A Reply

Your email address will not be published.